ДАН - Nakon transformacije u Razvojnu banku nije se promijenilo skoro ništa: I poslije IRF-a

I nakon transformacije iz Investiciono-razvojnog fonda, Razvojna banka Crne Gore ima istu funkciju, kao i skoro isti zakonski okvir kakav je bio i prije procesa reorganizacije te finansijsko-kreditne institucije.

Iako zamišljena kao banka koja će, pored kreditiranja privrednih djelatnosti, moći da raspolaže depozitom i obavlja platni promet, to se ipak nije desilo.

Naime, Zakon o Razvojnoj banci, donesen krajem 2024. godine, izazvao je nezadovoljstvo opozicije, ali i stručne javnosti, upravo zbog toga što je toj državnoj finansijskoj instituciji omogućavao da se zbog prava na sakupljanje depozita i platni promet uvrsti u red komercijalnih banaka.

Takođe, opozicija je 2024. i 2025. isticala da prilikom usvajanja zakona nije bilo javne rasprave, kao i da je tako zamišljena Razvojna banka u suprotnostima sa Ustavom.

Poslanik Boris Mugoša (SD) ukazao da se Zakon o Razvojnoj banci usvaja bez traženja mišljenja Centralne banke (CBCG), Evropske komisije (EK) i drugih institucija. Ocijenio je da je u zakonskom aktu mnogo problematičnih rješenja koja odstupaju od uporednih iskustava i EU standarda.

Kao jedan od razloga za protivljenje navodili su i da bi Razvojna banka, uz povoljnije kamate, bila nelojalna konkurencija drugim komercijalnim kreditnim institucijama.

Vlada odustala od planova da Razvojna banka obavlja platni promet i prima depozite

Glavni argument za izmjenu i dopunu Zakona o Razvojnoj banci, koji je usvojen krajem prošle godine na predlog Pokret Evropa sad, bio je taj što je Međunarodni monetarni fond (MMF) ocijenio da bi ta finansijska institucija trebalo da se drži istih poslova koje je obavljala prije nego što je transformisana iz IRF-a, odnosno da nastavi sa kreditiranjem privrednika koji imaju otežan pristup finansiranju kod komercijalnih banaka.

MMF je pozvao na obazrivost kada je riječ o proširenju djelatnosti na primanje depozita i obavljanje platnog prometa, da bi se izbjegli potencijalni rizici po fiskalnu i finansijsku stabilnost zemlje.

Ekonomista Davor Dokić ističe da Razvojna banka obavlja dobar posao time što daje mogućnost kreditiranja onim subjektima koji ne mogu da dođu do novca poslovnih banaka, i to po povoljnijim kamatama.

– Time što nije dobila pravo da prima depozit i obavlja platni promet, Razvojna banka je uskraćena za veliki kapital. Time joj je uskraćeno pravo da bude banka u pravom smislu te riječi. Ostavili su je bez kapitala. Platni promet je veoma značajan zbog portfolija, zbog prihoda, jer imate održavanja računa, provizije..., nevjerovatan novac se generiše iz platnog prometa. Oni su sada nešto između fonda i banke – kazao je Dokić za "Dan".

Kako je pojasnio, time što ipak nije zadržala pravo na depozit i platni promet, Razvojna banci je uskraćen veliki profit, a ona je na neki način sada polukomercijalna banka.

Iz PES-a priznali da zakon nije bio u skladu sa EU regulativom

Nakon što su stigla upozorenja iz MMF-a i drugih institucija, iz PES-a su saopštili da su razmatrali komparativna iskustva zemalja članica EU sa razvojnim bankama, konstatujući da se te institucije, ipak, ne bave poslovima platnog prometa i primanjem depozita, osim onih banaka koje su osnovane u skladu sa Zakonom o bankama, kao kreditne institucije.

Takođe, priznalili su da taj zakonski akt nije u skladu sa zakonskim rješenjima EU o razvojnim bankama.

– Uvažavajući komparativna iskustva i preporuke međunarodnih institucija, a u cilju obezbjeđivanja funkcionalne operativnosti Razvojne banke, predloženo je brisanje propisanih nadležnosti – naveli su u obrazloženju predloga izmjena zakona.

– Razvojna banka može da bude veoma značajna. Njenu funkciju vidim kao podstrek privrednom razvoju. I u vrijeme nakon korone, IRF, koji je naslijedila Razvojna banka, bio je stabilizator privrede – rekao je Dokić.

Iz Razvojne banke nijesu odgovorili na pitanja "Dana", između ostalog i o tome čime se ta institucija sada bavi, s obzirom da nije dobila pravo na depozit i platni promet, zbog čega je i transformisan IRF.

Preuzmite našu aplikaciju